تماشای غروب، به جای جعبه قرصها!
اکرم انتصاری | روزنامه نگار
خیلی ازما وقتی انرژی نداریم،سردردداریم و ... به سراغ جعبه قرصها و یک قرص مسکن میرویم. غافل ازاین که پژوهشگران به تازگی متوجه شدند«ساعت طلایی» میتواند روی حافظه،خواب،خلقوخو وسلامت جسم و روان تاثیرشگفتانگیزی بگذارد. حالا این ساعت طلایی چیست؟ساعت طلوع وغروب آفتاب.آنها میگویند شما با تماشای یک غروب چشمگیرمیتوانید اتفاقات مثبت جسمی راتجربه کنید وحتی احساس هدفمندی،کمک به دیگران ومشارکت داوطلبانهتان بالاتررود.اما چرا این اتفاق میافتد؟
تماشای غروب و رهایی ازافکارسمی!
وقتی انسان درچرخه افکارمنفی و اضطرابآورگرفتارمیشود، تجربههایی که حس شگفتی ایجاد میکنند، مانند تماشای یک غروب چشمگیر،میتوانند توجه او را به خود جلب کنند، این چرخه ذهنی را بشکنند و فرد را دوباره به لحظه حال بازگردانند.پژوهشها همچنین نشان دادهاند که این تغییردیدگاه میتواند رفتارهای اجتماعی مثبت مانند کمک به دیگران،مشارکت داوطلبانه و احساس هدفمندی را افزایش دهد.تقویت حافظه با تجربه شگفتی علاوه برتاثیرمثبت براحساسات، یک غروب زیبا ممکن است توانایی حفظ اطلاعات را نیز تقویت کند.
بالا رفتن جهشی قدرت تمرکز!
تجربه شگفتی،توجه فرد را روی چیزی که مقابلش قرارگرفته، متمرکز میکند دانشمندان هنوز بهطورکامل نمیدانند چه فرآیندی درمغز باعث این اثرمیشود، اما یکی ازتوضیحات این است که تجربه شگفتی باعث میشود توجه فرد بیشترروی چیزی که مقابل او قراردارد متمرکز شود. پژوهشهای دیگر نیزنشان میدهند تجربه مکرر احساس شگفتی میتواند با کاهش استرسهای شدید ومزمن مرتبط باشد.دربرخی مطالعات، افرادی که بیشتر چنین احساساتی را تجربه میکردند، سطح پایینتری از سیتوکینها، یعنی نشانگرهای التهاب در بدن، داشتند. سطح بالای مزمن این نشانگرها با افزایش خطربیماریهایی مانند دیابت، بیماریهای قلبی و افسردگی مرتبط است.
تنظیم ساعت زیستی بدن با طلوع و غروب
نورصبح وغروب هردو نقش دارند. طلوع خورشید یکی ازقویترین نشانههای تنظیمکننده ساعت زیستی بدن است؛ نورصبح باعث کاهش تولید ملاتونین وفعال شدن بدن برای آغاز روزمیشود. همچنین نورصبحگاهی با افزایش ویتامین دی وتحریک گیرندههای نوری چشم، درفرآیند تولید سروتونین، ماده شیمیایی مرتبط با بهبود خلقوخو، نقش دارد. غروب نیزبا نورپراکنده و ملایم خود، به بدن علامت میدهدکه زمان کاهش فعالیت وآماده شدن برای استراحت نزدیک است. بخشی ازآرامشی که هنگام غروب تجربه میکنیم، به نقش چرخه طبیعی نوروتاریکی درتنظیم ساعت زیستی بدن مربوط میشود. قرارگرفتن در معرض تغییرطبیعی نورازطلوع تا غروب، به تنظیم ریتم شبانهروزی کمک میکند؛ چرخهای تقریبا۲۴ساعته که زمان خواب و بیداری، ترشح هورمونها و بسیاری از فرآیندهای بدن را تنظیم میکند. وقتی این ریتم با محیط طبیعی هماهنگ باشد، غده صنوبری مغزمیتواند زمان مناسب تولید ملاتونین، هورمون مرتبط با خواب را بهتر تنظیم کند.
اگرطلوع و غروب خورشید را ازدست میدهید...
اختلال درریتم شبانهروزی با افزایش خطرافسردگی مرتبط است.اگرفرصت دیدن طلوع و غروب راندارید، دانشمندان براین باورند که قرارگرفتن منظم درمعرض چرخه طبیعی نور و تاریکی میتواند به هماهنگی بهترساعت زیستی بدن کمک کند.برای افرادی که به دلیل برنامه کاری امکان دیدن طلوع یا غروب را ندارند، برخی پژوهشها نشان دادهاند نورهای LED که طیف رنگی ملایم طلوع و غروب را شبیهسازی میکنند، میتوانند به تنظیم ریتم شبانهروزی کمک کنند. به هرشکل پژوهشهای روانشناسی و علوم زیستی نشان میدهند .
تماشای غروب و رهایی ازافکارسمی!
وقتی انسان درچرخه افکارمنفی و اضطرابآورگرفتارمیشود، تجربههایی که حس شگفتی ایجاد میکنند، مانند تماشای یک غروب چشمگیر،میتوانند توجه او را به خود جلب کنند، این چرخه ذهنی را بشکنند و فرد را دوباره به لحظه حال بازگردانند.پژوهشها همچنین نشان دادهاند که این تغییردیدگاه میتواند رفتارهای اجتماعی مثبت مانند کمک به دیگران،مشارکت داوطلبانه و احساس هدفمندی را افزایش دهد.تقویت حافظه با تجربه شگفتی علاوه برتاثیرمثبت براحساسات، یک غروب زیبا ممکن است توانایی حفظ اطلاعات را نیز تقویت کند.
بالا رفتن جهشی قدرت تمرکز!
تجربه شگفتی،توجه فرد را روی چیزی که مقابلش قرارگرفته، متمرکز میکند دانشمندان هنوز بهطورکامل نمیدانند چه فرآیندی درمغز باعث این اثرمیشود، اما یکی ازتوضیحات این است که تجربه شگفتی باعث میشود توجه فرد بیشترروی چیزی که مقابل او قراردارد متمرکز شود. پژوهشهای دیگر نیزنشان میدهند تجربه مکرر احساس شگفتی میتواند با کاهش استرسهای شدید ومزمن مرتبط باشد.دربرخی مطالعات، افرادی که بیشتر چنین احساساتی را تجربه میکردند، سطح پایینتری از سیتوکینها، یعنی نشانگرهای التهاب در بدن، داشتند. سطح بالای مزمن این نشانگرها با افزایش خطربیماریهایی مانند دیابت، بیماریهای قلبی و افسردگی مرتبط است.
تنظیم ساعت زیستی بدن با طلوع و غروب
نورصبح وغروب هردو نقش دارند. طلوع خورشید یکی ازقویترین نشانههای تنظیمکننده ساعت زیستی بدن است؛ نورصبح باعث کاهش تولید ملاتونین وفعال شدن بدن برای آغاز روزمیشود. همچنین نورصبحگاهی با افزایش ویتامین دی وتحریک گیرندههای نوری چشم، درفرآیند تولید سروتونین، ماده شیمیایی مرتبط با بهبود خلقوخو، نقش دارد. غروب نیزبا نورپراکنده و ملایم خود، به بدن علامت میدهدکه زمان کاهش فعالیت وآماده شدن برای استراحت نزدیک است. بخشی ازآرامشی که هنگام غروب تجربه میکنیم، به نقش چرخه طبیعی نوروتاریکی درتنظیم ساعت زیستی بدن مربوط میشود. قرارگرفتن در معرض تغییرطبیعی نورازطلوع تا غروب، به تنظیم ریتم شبانهروزی کمک میکند؛ چرخهای تقریبا۲۴ساعته که زمان خواب و بیداری، ترشح هورمونها و بسیاری از فرآیندهای بدن را تنظیم میکند. وقتی این ریتم با محیط طبیعی هماهنگ باشد، غده صنوبری مغزمیتواند زمان مناسب تولید ملاتونین، هورمون مرتبط با خواب را بهتر تنظیم کند.
اگرطلوع و غروب خورشید را ازدست میدهید...
اختلال درریتم شبانهروزی با افزایش خطرافسردگی مرتبط است.اگرفرصت دیدن طلوع و غروب راندارید، دانشمندان براین باورند که قرارگرفتن منظم درمعرض چرخه طبیعی نور و تاریکی میتواند به هماهنگی بهترساعت زیستی بدن کمک کند.برای افرادی که به دلیل برنامه کاری امکان دیدن طلوع یا غروب را ندارند، برخی پژوهشها نشان دادهاند نورهای LED که طیف رنگی ملایم طلوع و غروب را شبیهسازی میکنند، میتوانند به تنظیم ریتم شبانهروزی کمک کنند. به هرشکل پژوهشهای روانشناسی و علوم زیستی نشان میدهند .