شگفتیهای تمامنشدنی شیرمادر!
اکرم انتصاری | روزنامه نگار
امروزسومین روز از هفته جهانی تغذیه با شیرمادراست و امسال این هفته با شعار«تغذیه با شیرمادر برای آیندهای سالم و پایدار: اقدامات مؤثر را تقویت کنیم»نامگذاری شده است. بیشترماوقتی ازشیرمادرصحبت میکنیم،معمولاًبه یک غذای کامل برای نوزادفکر میکنیم ؛ اما واقعیت بسیارشگفتانگیزتر از این است. دانشمندان امروزشیرمادررا فقط یک ماده غذایی نمیدانند،بلکه آن را یک «بافت زنده» توصیف میکنند؛مایعی هوشمند که میتواند با شرایط نوزاد تغییرکند، با بیماریها مقابله کند و حتی درشکلگیری سیستم ایمنی و مغز او نقش داشته باشد.
1شیرمادریک موجود زنده است!
شایدعجیبترین ویژگی شیرمادراین باشد که زنده است. برخلاف شیرهای مصنوعی، در هرمیلیلیترشیرمادرهزاران میلیونها سلول زنده وجود دارد؛ازسلولهای دفاعی گرفته تا سلولهای بنیادی که توانایی تبدیل شدن به انواع مختلف سلولهای بدن را دارند. شواهد نشان میدهد که آنها دررشد، ترمیم بافتها و تقویت سیستم ایمنی نوزاد نقش مهمی دارند.
2 بدن مادر ازبیماری نوزاد باخبر میشود
یکی ازشگفت انگیزترین یافتههای سالهای اخیراین است که هنگام بیمارشدن نوزاد، ترکیب شیر ماد رتغییر میکند. مطالعات نشان دادهاند که دراین شرایط، میزان گلبولهای سفید وبرخی آنتیبادیهادرشیرافزایش مییابد.هنوزهمه جزئیات این سازوکارمشخص نیست، اما دانشمندان معتقدند تماس نزدیک مادر و نوزاد هنگام شیردهی، به بدن مادر کمک میکند تاپاسخ ایمنی مناسبتری ایجاد کند.
3 شیر شب با شیر روز فرق دارد
اگرتصورمیکنید شیرمادرهمیشه ترکیب ثابتی دارد،اشتباه میکنید.پژوهشهانشان دادهاند که درشیرشب،هورمون ملاتونین ــ که درتنظیم خواب نقش دارد ــ بیشتراست. درمقابل،شیرروزحاوی ترکیباتی است که با بیداری و فعالیت بیشتر ارتباط دارند. به همین دلیل برخی پژوهشگران معتقدندشیرمادربه تنظیم ساعت زیستی نوزاد نیزکمک میکند؛ چیزی شبیه انتقال «پیام زمان» ازبدن مادربه بدن کودک.
4 باکتریهای مفید روده ازشیرمادرتغذیه میکنند!
بخشی ازقندهای موجود درشیرمادر اصلاً برای تغذیه نوزاد نیستند. این ترکیبات تقریباً توسط نوزاد هضم نمیشوند. درعوض، غذای اختصاصی باکتریهای مفیدروده هستند؛ باکتریهایی که به شکلگیری میکروبیوم سالم،تقویت سیستم ایمنی و به کاهش خطربسیاری ازعفونتها کمک میکنند.
5 هرمادرشیر مخصوص نوزاد خودش را تولید میکند
شیرمادریک فرمول ثابت ندارد.اگرنوزادی زودتر ازموعد متولد شود،ترکیب شیرمادردر هفتههای نخست بهطورطبیعی پروتئین،مواد معدنی وعوامل ایمنی بیشتری خواهد داشت تا نیازهای نوزاد نارس را بهترتأمین کند.حتی برخی مطالعات نشان دادهاندکه ترکیب شیر ممکن است براساس سن نوزاد، شرایط جسمی مادر و دربرخی موارد، جنسیت نوزاد نیز تفاوتهایی داشته باشد.
6 شیرمادریک آزمایشگاه شیمیایی پیچیده است
دانشمندان تاکنون هزاران مولکول زیستی مختلف را درشیرمادرشناسایی کردهاند؛از هورمونها و آنزیمها گرفته تا فاکتورهای رشد. بسیاری از این ترکیبات فقط درسالهای اخیرکشف شدهاند و هنوزنقش دقیق برخی ازآنها مشخص نیست.
7 ترکیب شیردریک وعده هم تغییرمیکند
حتی درطول یک نوبت شیردهی نیزترکیب شیرثابت نیست.شیری که درابتدای شیردهی خارج میشود، آب بیشتری دارد و برای رفع تشنگی نوزاد مناسب است. با ادامه شیردهی، میزان چربی شیرافزایش پیدا میکند و انرژی بیشتری به کودک میرساند.
1شیرمادریک موجود زنده است!
شایدعجیبترین ویژگی شیرمادراین باشد که زنده است. برخلاف شیرهای مصنوعی، در هرمیلیلیترشیرمادرهزاران میلیونها سلول زنده وجود دارد؛ازسلولهای دفاعی گرفته تا سلولهای بنیادی که توانایی تبدیل شدن به انواع مختلف سلولهای بدن را دارند. شواهد نشان میدهد که آنها دررشد، ترمیم بافتها و تقویت سیستم ایمنی نوزاد نقش مهمی دارند.
2 بدن مادر ازبیماری نوزاد باخبر میشود
یکی ازشگفت انگیزترین یافتههای سالهای اخیراین است که هنگام بیمارشدن نوزاد، ترکیب شیر ماد رتغییر میکند. مطالعات نشان دادهاند که دراین شرایط، میزان گلبولهای سفید وبرخی آنتیبادیهادرشیرافزایش مییابد.هنوزهمه جزئیات این سازوکارمشخص نیست، اما دانشمندان معتقدند تماس نزدیک مادر و نوزاد هنگام شیردهی، به بدن مادر کمک میکند تاپاسخ ایمنی مناسبتری ایجاد کند.
3 شیر شب با شیر روز فرق دارد
اگرتصورمیکنید شیرمادرهمیشه ترکیب ثابتی دارد،اشتباه میکنید.پژوهشهانشان دادهاند که درشیرشب،هورمون ملاتونین ــ که درتنظیم خواب نقش دارد ــ بیشتراست. درمقابل،شیرروزحاوی ترکیباتی است که با بیداری و فعالیت بیشتر ارتباط دارند. به همین دلیل برخی پژوهشگران معتقدندشیرمادربه تنظیم ساعت زیستی نوزاد نیزکمک میکند؛ چیزی شبیه انتقال «پیام زمان» ازبدن مادربه بدن کودک.
4 باکتریهای مفید روده ازشیرمادرتغذیه میکنند!
بخشی ازقندهای موجود درشیرمادر اصلاً برای تغذیه نوزاد نیستند. این ترکیبات تقریباً توسط نوزاد هضم نمیشوند. درعوض، غذای اختصاصی باکتریهای مفیدروده هستند؛ باکتریهایی که به شکلگیری میکروبیوم سالم،تقویت سیستم ایمنی و به کاهش خطربسیاری ازعفونتها کمک میکنند.
5 هرمادرشیر مخصوص نوزاد خودش را تولید میکند
شیرمادریک فرمول ثابت ندارد.اگرنوزادی زودتر ازموعد متولد شود،ترکیب شیرمادردر هفتههای نخست بهطورطبیعی پروتئین،مواد معدنی وعوامل ایمنی بیشتری خواهد داشت تا نیازهای نوزاد نارس را بهترتأمین کند.حتی برخی مطالعات نشان دادهاندکه ترکیب شیر ممکن است براساس سن نوزاد، شرایط جسمی مادر و دربرخی موارد، جنسیت نوزاد نیز تفاوتهایی داشته باشد.
6 شیرمادریک آزمایشگاه شیمیایی پیچیده است
دانشمندان تاکنون هزاران مولکول زیستی مختلف را درشیرمادرشناسایی کردهاند؛از هورمونها و آنزیمها گرفته تا فاکتورهای رشد. بسیاری از این ترکیبات فقط درسالهای اخیرکشف شدهاند و هنوزنقش دقیق برخی ازآنها مشخص نیست.
7 ترکیب شیردریک وعده هم تغییرمیکند
حتی درطول یک نوبت شیردهی نیزترکیب شیرثابت نیست.شیری که درابتدای شیردهی خارج میشود، آب بیشتری دارد و برای رفع تشنگی نوزاد مناسب است. با ادامه شیردهی، میزان چربی شیرافزایش پیدا میکند و انرژی بیشتری به کودک میرساند.