تیم ملی ایران در نخستین دیدار خود در جام جهانی ۲۰۲۶ مقابل نیوزیلند به تساوی ۲ بر ۲ رسید؛ نتیجه‌ای که شاید در نگاه اول فاجعه‌بار به نظر نرسد اما با توجه به جایگاه نیوزیلند در رنکینگ فیفا و اهمیت بازی اول، موجی از انتقادها را متوجه کادر فنی و برخی بازیکنان تیم ملی کرد؛ چراکه این مسابقه روی کاغذ بهترین فرصت ما برای هموار کردن مسیر صعود بود و حالا رویای صعود، بیشتر به اما و اگرها و جایگاه سوم گروه گره خورده است. بزرگ ترین نقطه ضعف ایران در بازی نخست، اشتباهات مرگبار و فاجعه‌بار در خط دفاعی بود که از مدت‌ها قبل و با تاکیدی که قلعه‌نویی به استفاده از نعمتی و شجاع داشت قابل حدس بود. حالا شاگردان امیر قلعه‌نویی در شرایطی به مصاف بلژیک می‌روند که دیگر جایی برای اشتباه ندارند. بلژیک تیمی نیست که تنها دو موقعیت نصفه‌ونیمه روی دروازه ما خلق کند؛ آن‌ها با توجه به تساوی در بازی اول، با عطش پیروزی و سراپا حمله وارد زمین خواهند شد و اگر فکری اساسی به حال ساختار دفاعی نشود، دروازه ایران به توپ بسته خواهد شد. در ادامه به بررسی تغییرات احتمالی ترکیب تیم ملی در این نبرد سرنوشت‌ساز می‌پردازیم.


تغییر سیستم و بازگشت کنعانی‌زادگان
نمایش پرانتقاد و متزلزل تیم ملی در فاز تدافعی برابر نیوزیلند، امیر قلعه‌نویی را ناگزیر کرده تا ساختار دفاعی تیمش را برای بازی دوم به شکلی بنیادین ترمیم کند. تصور این‌که با همان دفاع چهار نفره شکننده و پراشتباه بخواهیم برابر ستارگانی چون جرمی دوکو و دیگر مهره‌های هجومی بلژیک قرار بگیریم، ترسناک است. در چنین شرایطی، منطقی‌ترین و شاید تنهاترین راهکار کادر فنی، رو آوردن به بازی تدافعی و دل بستن به کورسوی امید ضدحملات است؛ استراتژی‌ای که بهترین ابزار برای اجرای آن، استفاده از سیستم سه دفاعه خواهد بود. درون دروازه، علیرضا بیرانوند با وجود نمایش دور از انتظارش در بازی قبل، همچنان گزینه اول و بی‌جانشین تیم ملی است. اما در خط دفاع، پس از عملکرد نه چندان جالب زوج شجاع خلیل‌زاده و علی نعمتی، انتظار می‌رود محمدحسین کنعانی‌زادگان به ترکیب اصلی بازگردد. در آرایش سه دفاعه، دو مدافع کناری نقش حیاتی ایفا می‌کنند. صالح حردانی می‌تواند به عنوان دفاع راست و شجاع خلیل‌زاده یا علی نعمتی در سمت چپ، روی دست کنعانی‌زادگان بازی کنند. حضور حردانی اجازه می‌دهد رامین رضاییان یک خط جلوتر برود و به عنوان پیستون راست ایفای نقش کند. تجربه ثابت کرده هرگاه رامین به دروازه حریف نزدیک‌تر باشد، عملکرد بهتری ارائه می‌دهد. قلعه‌نویی با این ترفند، با یک تیر دو نشان می‌زند؛ هم یک زوج تدافعی-تهاجمی در سمت راست تشکیل می‌دهد و هم خیالش آسوده است که فضای پشت سر رضاییان خالی نمی‌ماند تا دوکو به ما ضربه بزند. البته اگر سرمربی تیم ملی روی دفاع چهار نفره پافشاری کند، احتمالا زوج کنعانی و شجاع در قلب دفاع و حردانی و نعمتی در کناره‌ها به میدان خواهند رفت.


​​​​​​​
معمای خط میانی؛ نیاز به جنگندگی 
تغییرات خط دفاعی تنها راهکار تیم ملی نخواهد بود. در بازی با نیوزیلند، هافبک‌های میانی ما هم دست‌کمی از مدافعان نداشتند و پراشتباه ظاهر شدند. به همین دلیل بسته به سیستم دفاعی، ممکن است در میانه میدان هم تغییراتی در ترکیب ایجاد شود. اگر ایران با سیستم سه دفاعه بازی کند، قلعه‌نویی می‌تواند یک هافبک دیگر به مرکز زمین اضافه کند تا کنترل بازی بیشتر در اختیار تیم ملی باشد. بازیکنان جوانی نظیر محمد قربانی یا امیرمحمد رزاقی‌نیا می‌توانند مکمل‌های خوبی برای زوج سعید عزت‌اللهی و سامان قدوس باشند. سعید عزت‌اللهی در بازی اول روز بسیار سختی داشت و نتوانست آن‌طور که انتظار می‌رفت در تخریب حملات حریف موفق باشد. قدوس هم اگرچه در پخش و گردش توپ موثر بود، اما در کارهای دفاعی آن‌طور که باید کمک موثر نبود و همین موضوع فشار بیشتری روی خط دفاعی ایران وارد کرد. با این تغییرات، خط میانی پنج نفره ایران شکل می‌گیرد: رامین رضاییان در راست، سعید عزت‌اللهی، سامان قدوس و محمد قربانی در مرکز و محمد محبی در سمت چپ. البته گزینه‌های دیگری مثل مهدی ترابی، علیرضا جهانبخش یا مهدی قایدی هم برای حضور در این خط وجود دارند، اما از نظر فیزیکی و درگیری‌های بدنی، محبی شاید انتخاب مناسب‌تری برای بازی سنگین مقابل بلژیک باشد؛ تیمی که معمولا در میانه میدان بازی فیزیکی و پرقدرتی ارائه می‌دهد.


خط حمله بدون تغییر
بر‌خلاف سایر خطوط، در فاز هجومی تیم ملی نه گزینه‌های پرتعداد و متفاوتی در اختیار داریم و نه دلیل فنی خاصی برای ایجاد تغییرات دیده می‌شود. زوج شهریار مغانلو و مهدی طارمی همچنان می‌توانند امید اصلی ما برای باز کردن گره این بازی سخت باشند. مغانلو در دیدار مقابل نیوزیلند نشان داد که دوندگی بی‌امانی دارد و با تکیه بر قدرت بدنی فوق‌العاده‌اش می‌تواند مدافعان و هافبک‌های مستحکم بلژیک را به خوبی درگیر کند. در کنار او، مهدی طارمی قرار دارد؛ بازیکنی که با وجود نمایش نسبتا خوب برابر نیوزیلند، تلاش‌هایش چندان به چشم نیامد. واقعیت این است که طارمی ذاتا یک مهاجم نوک (شماره ۹) است و لاغیر. اگرچه او در دیدارهای دوستانه مقابل تیم‌های ضعیف‌تری مانند گامبیا یا مالی توانسته بود در نقش مهاجم سایه یا پست شماره ۱۰ خوش بدرخشد، اما این دلیل نمی‌شود که در میادین بزرگی چون جام جهانی و برابر تیم‌های قدرتمندی مثل بلژیک و مصر هم بتواند همان کارایی را در این پست داشته باشد. اتفاقی که دقیقاً در بازی با نیوزیلند شاهد آن بودیم و مهدی در پست بازی ساز دچار افت شد. شاید استفاده از او در همان پست تخصصی‌اش، بهترین تصمیم برای خط حمله ایران باشد.


شیاطین سرخ با تمام قوا می‌آیند
بلژیکی‌ها به خوبی می‌دانند که برای عبور از سد ایران باید با تمام قوا و تمرکز کامل به میدان بیایند. تساوی در بازی نخست مقابل مصر (که البته تیم قدرتمند و خطرناکی نشان داد) باعث شده تا شیاطین سرخ خطر گره خوردن کارشان برای صعود را به وضوح حس کنند. کار شاگردان قلعه‌نویی در برابر تیمی که در ۱۴ بازی متوالی گذشته خود طعم شکست را نچشیده و حالا غولی به نام روملو لوکاکو آماده را هم در اختیار دارد، بدون شک دشوار خواهد بود.