وسط آبی بی‌کران در قایق کوچکت نشسته‌ای و بی‌خیال قلاب ماهیگیری را پرتاب کرده‌ای وسط دریا و منتظری که ناگهان یک نهنگ غول‌پیکر زیبا به رنگ مروارید سیاه جلوی چشمت سر از آب بیرون می‌کشد و میخکوبت می‌کند، طوری‌که فقط کسری از ثانیه فرصت داری دکمه ضبط دوربین را بزنی و این لحظه شگفت‌انگیز را ثبت کنی. این لحظه تکرارنشدنی زندگی پوريا نيكومنش، متولد سال٦١ در تهران است. با این‌که حدود 20 سال است به عنوان كارگزار و مديرعامل یک دفتر حقوقی مشغول به فعاليت است، اما عشق مهارنشدنی‌اش به دریا و ماهیگیری باعث شد همین چند هفته گذشته حین ماهیگیری در جزیره کیش، تصاویری ضبط کند که بازدید میلیونی در سطح جهان پیدا کرد. او که از كودكی علاقه زيادی به ماهيگيری و طبيعت‌گردی دارد، می‌گوید اولين تجارب ماهيگيری را در همان سنين كودكی در كنار پدر و برادران بزرگ ترش کسب کرده و تا به امروز ادامه داده است. در پرونده امروز با او درباره تجربیات ماهیگیری و ضبط آن تصاویر منحصر به فرد صحبت کردم که در ادامه می‌خوانیم.



انتظار این تعداد مخاطب را نداشتم
در ابتدا از او پرسیدم چه شد که تصمیم گرفتید فیلم‌های ماهیگیری را در فضای مجازی منتشر کنید، فکر می‌کردید روزی ویدئوهایتان میلیون‌ها نفر را جذب کند؟ آقای نیکومنش توضیح داد: «از آن‌جایی که رشته ماهیگیری ورزشی مانند خیلی از رشته‌های ورزشی دیگر پر از صحنه‌ها و خاطرات تکرارناشدنی هست و دیدن مجدد آن‌ها و به اشتراک گذاری با دیگر علاقه‌مندان به ماهیگیری و طبیعت‌گردی لذت بخش است، تصمیم گرفتم در صفحه شخصی خودم به ثبت و انتشار این لحظات مهیج بپردازم و از این طریق بتوانم با دوستان جدید فعال در این حوزه آشنا شوم. واقعیتش را بگویم به هیچ وجه در شروع فعالیتم، تصور و انتظار این را ‌که این تعداد مخاطب و بیننده در داخل و خارج از کشور پیدا کند، نداشتم.»


تماشای این هیولای باشکوه غافلگیرکننده بود
هیجان‌زده بودم بدانم روزی که آن نهنگ را دید دقیقا چه اتفاقی افتاد؟ از احساس و واکنش او هم پرسیدم: «خب قبلا هم چندین مرتبه هنگام ماهیگیری در دیگر جزایر بکر و خالی از سکنه خلیج فارس، این موجودات باشکوه و باعظمت را دیده بودم اما اتفاق متمایز آن روز خاص، دیدن این هیولای باشکوه در نزدیکی جزیره کیش بود. خیلی غافلگیرانه بود به این دلیل که اصولا به‌ علت تردد زیاد قایق‌ها و کشتی‌ها اطراف جزیره کیش، نهنگ‌ها نزدیک این جزیره زیبا نمی‌شدند و کمتر می‌شد از نزدیک آن‌ها را دید. در مورد احساسم در آن لحظه هم باید بگویم که چون به صورت ناگهانی در پشت قایق ماهیگیری ما از آب بیرون آمد و با آن عظمت شروع به پریدن بیرون از آب کرد برای لحظاتی از شور و هیجان دیدن آن صحنه منحصر به‌ فرد قلبم از تپش ایستاد.» 

کمتر از یک ثانیه فرصت داشتم
در ادامه از او پرسیدم چند ثانیه فرصت داشتید تا آن صحنه را ثبت کنید و فکر می‌کردید این‌طور وایرال شود؟ آقای نیکومنش با هیجان پاسخ داد: «خیلی خیلی کوتاه، شاید از یک ثانیه هم کمتر. فقط در این حد که تا پرش اول را زد با دوربین به سمتش چرخیدم و بلافاصله پرش دوم را انجام داد که خوشبختانه موفق به ثبت این لحظه نادر و کمیاب و باشکوه شدم. از بابت وایرال شدنش بله تا حدود زیادی مطمئن بودم چون چند روز قبل‌تر هم ویدئویی از رویت نهنگ‌ها در صفحه خودم منتشر کرده بودم که مردم و دوستداران طبیعت زیبای ایران خیلی استقبال کرده بودند و بازدید میلیونی از آن هم شده بود. وقتی این صحنه پرش از آب را ثبت کردم به دلیل منحصر به فرد بودن این حرکت نادر از نهنگ حتی در جهان، انتظار وایرال شدنش را تا حدودی اما نه به این زیادی داشتم.


مردم تصور نمی‌کردند خلیج فارس نهنگ داشته باشد!
دوست داشتم بدانم بعد از آن اتفاق و وایرال شدن ویدئو، بیشترین پیامی که آقای نیکومنش از مردم یا از سمت متخصصان محیط زیست و دریانوردان دریافت کرده چه بوده است؟ او پاسخ داد: «بیشترین پیامی که از مردم عزیزمان دریافت کردم بابت این بود که اولا برای‌شان جالب بود که اصلا آب‌های نیلگون خلیج فارس دارای نهنگ هست و بعد از آن نگرانی از این‌که آیا برای گردشگران یا ساکنان جزیره زیبای کیش خطرناک هستند یا خیر که باید بگویم به هیچ عنوان این موجود زیبا آزاری برای انسان  ندارد. در مورد قسمت دوم سوال هم، تماسی نبود اما دریانوردهای زیادی تجربه دیدن این موجودات را با من و مخاطبان در میان گذاشتند. متخصصان محیط زیست هم بیشتر اظهار نگرانی برای سلامتی و آسیب نرسیدن به این موجودات زیبا کردند».


کمتر از 10 درصد شگفتی‌های خلیج فارس به ثبت رسیده!
کنجکاو بودم بدانم آقا پوریا فیلم‌ها را با چه تجهیزاتی ضبط می‌کند و معمولا سخت‌ترین قسمت تولید این محتوا چه می‌تواند باشد؟ او با حوصله برایم توضیح داد: «من اصولا به وسیله دوربین ورزشی (گوپرو)که روی سینه‌ام وصل می‌کنم یا با دوربین گوشی همراهم تصویر می‌گیرم. سخت‌ترین قسمتش هم خب به دلیل طولانی بودن زمان ماهیگیری که بعضا از قبل طلوع خورشید تا بعد از غروب خورشید ادامه پیدا می‌کند تمام شدن شارژ دوربین یا غافلگیرانه بودن صحنه اتفاق افتاده و عکس‌العمل سریع برای ثبت آن رویدادها هست. دنیای زیر آب پر از شگفتی‌های ناشناخته است و معتقدم نه تنها من، بلکه هیچ انسان علاقه‌مند در این حوزه نبوده و نیست که حتی 10 درصد این شگفتی‌ها را دیده باشد یا موفق به ثبت‌شان شده باشد. دریا برای من هم مامن کسب آرامش و لذت از زیبایی‌های جهان شگفت‌انگیزمان است و هم پر ازتجربه، هیجان و ثبت لحظات شاد و خاطره‌انگیز همراه دوستان ماهیگیرم است و اگر روزی دیگر نتوانم ‌به‌ دریا ‌بروم بیشتر از همه دلم برای هیجان ماهیگیری و لحظات شیرینی که با بهترین‌ دوستانم ‌روی ‌دریا تجربه می‌کنیم ‌تنگ ‌می‌شود.»

نزدیک شدن و دست زدن به نهنگ ممنوع
از ابتدای مصاحبه این سوال در ذهنم بود که از او بپرسم موقع مواجهه با نهنگ‌ها یا دلفین‌ها قوانین یا اصول خاصی را باید رعایت کرد و برای ماهیگیرها دستورالعمل خاصی نسبت به موجودات خاص دریایی وجود دارد یا نه؟ آقای نیکومنش پاسخ داد: «در عین این‌که دلفین‌ها و نهنگ‌ها موجودات انسان دوستی هستند اما به هرحال ما داریم پا به محل زیست و زندگی آن‌ها می‌گذاریم، برای همین تاحدامکان  از انجام کارهایی که برای آن‌ها یا خودمان مخاطره‌آمیز است، مثل نزدیک شدن و تلاش برای دست زدن به آن‌‎ها می‌بایست خودداری کنیم. برای ماهیگیران ورزشی هم دستورالعمل خاصی ندارد، اما صیادان با تور، متاسفانه مشکلات زیادی برای این موجودات زیبا به‌وجود می‌آورند و بعضا با لاشه دلفین‌هایی که در تورهای ماهیگیری زیرآبی اسیر شده‌اند توی دریا مواجه می‌شویم.»

نهنگ ویدئوی من حدود 12 تا 16 متر طول دارد!
در ادامه از آقای نیکومنش پرسیدم اطلاعاتی درمورد انواع نهنگ‌های خلیج فارس و مشخصا نهنگی که موفق به ثبت تصویر پرشش به بیرون آب شده بود و این‌که از کدام گونه است،‌دارد؟ او برایم این طور توضیح داد: «بیشترین گونه مشاهده شده نهنگ‌ها در خلیج فارس، نهنگ گوژپشت، نهنگ آبی و نهنگ براید هستند. نهنگی که من از آن تصویر گرفتم، از گونه آخر یعنی براید بود. این گونه اصولا بین 12 تا 16 متر طول دارند، حدود 12 تا 25 تن وزن این گونه است و تا حدود 20 تا 25 کیلومتر بر ساعت، سرعت حرکت‌شان است. معمولا به‌صورت تکی یا گروه‌های کوچک زندگی می‌کنند و از ماهیان کوچک، ساردین، کولی، آنچوی، مرکب و کریل با روش فیلتر کردن آب توسط صفحات بالین تغذیه می‌کنند.»

قوانین اجازه استفاده از قایق‌های استاندارد را نمی‌دهد!
سوال بعدی من از آقای نیکومنش این بود که در طول تجربه ماهیگیری در این سال‌ها لحظه‌ای بوده که احساس کند جانش در خطر است؟ او برایم توضیح داد: «بله متاسفانه در کشور ما به‌دلیل قوانین تقریبا عجیب، قایق‌های ماهیگیری حق استفاده از موتورهای با قدرت بالا و استاندارد و یا تشت‌های(تشت به قسمت بدنه قایق گفته می‌شود) ایمن دوجداره را ندارند. همین موضوع ناایمن بودن قایق‌های ماهیگیری، اتفاقات ناگواری را در اعماق دریاها برای دوستداران به این رشته ورزشی ایجاد می‌کند. همچنین اگر در فاصله دور از ساحل باشیم و دریا توفانی شود هیچ نیروی امدادی نمی‌تواند به ما کمک کند و تجهیزات مخابراتی قوی در ایران نیست که قایق‌هایی را که دچار مخاطره می‌شوند، نجات دهد. خدا را شکر تا به حال حادثه‌ای که نیاز به حضور نیروهای امداد باشد برای من رخ نداده اما برای صیادان، اتفاقات از این دست زیاد رخ می‌دهد چون صیادان در فصل‌هایی از سال که ماهی در آب‌های اطراف جزیره کم است، مجبور هستند مسافت‌های دورتری را برای صید ماهی طی کنند. خطر دیگری که وجود دارد خطر تصادم است. تصادم به حالتی می‌گویند که یک قایق با یک کشتی برخورد یا تصادف می‎‌کند و باعث از دست رفتن جان صیادان می‌شود. به عنوان مثال صیادان در اطراف سکوهای نفتی برای صید می‌روند چون ماهی‌ها در اطراف سکوهای نفتی بیشتر وجود دارند. این سکوها معمولا حدود 180 تا 300 کیلومتر از جزیره فاصله دارند و در این فاصله هیچ تجهیزات رادیویی و موبایل آنتن ندارد و چون معمولا صیادان در طول شب هم در حال صید ماهی هستند، احتمال تصادم در این شرایط بسیار بالا می‌رود.»

روز ماهیگیری قبل از طلوع آفتاب به اسکله می‌رویم
شاید بسیاری از مخاطبان که به این رشته ورزشی علاقه دارند مثل من کنجکاو باشند درباره یک روز یک ماهیگیر ورزشی مثل آقای نیکومنش بیشتر بدانند. از او خواستم با جزئیات برایم توضیح دهد که یک روز او چطور می‌گذرد: «شروع یک‌ روز‌ ماهیگیری در آب‌های شور‌ و‌‌‌ روی ‌قایق اصولا (اگر‌ شرایط‌ جوی ‌مساعدی باشد که بتوان از کل زمان روز برای ‌ماهیگیری استفاده کرد) به این صورت‌ است که اول با صرف یک ‌وعده صبحانه سبک مثل نوشیدن ‌قهوه به همراه نان‌های نیمه ‌حجیم، قبل از رفتن به دریا شروع می‌شود و معمولا ‌قبل از طلوع‌ خورشید به اسکله صیادی می‌رویم‌‌. ‌تجهیزات ‌ماهیگیری که باید همراه داشته باشیم ‌شامل چوب ‌و‌ چرخ‌ ماهیگیری، ‌به همراه جعبه یا کوله پشتی ادوات ماهیگیری ‌شامل‌انواع طعمه‌های مصنوعی برای سبک ‌اسپینیگ‌و‌جیگینگ‌، نخ، سه شاخ و قلاب است. به همراه داشتن وعده ناهار در حد ساندویچ‌های سرد و‌‌ نوشیدنی‌های ‌ورزشی ‌و ‌‌انرژی‌زا، مخصوصا آب ‌به ‌میزان ‌فراوان‌‌ و‌ خوراکی‌های ‌سبک برای ‌میان‌وعده ‌مانند ‌کیک و ‌انرژی‌بار. همراه ‌داشتن لباس‌های مخصوص ‌ماهیگیری، اسکارف، کلاه و ‌عینک هم ضروری است. (هم‌ از لحاظ امنیت و هم بابت جلوگیری از اثرات آفتاب سوختگی‌‌‌) و در نهایت کفش‌ مناسب قایق. میزان مدت زمان ماندن روی آب هم بسته به شرایط جوی است که نکته مهمش سرعت وزش باد است. اگر سرعت بیشتر از 20 مایل یا 32 کیلومتر بر ساعت باشد خطرناک است و باید برگردیم. در غیر این صورت معمولا تا تاریک شدن هوا روی آب می‌مانیم و ماهیگیری می‌کنیم.»
​​​​​​​
دلیل نابودی زیستگاه موجودات دریایی
در انتها از آقای نیکومنش یک سوال مهم پرسیدم؛ این‌که بزرگ‌ترین تهدیدی که امروز حیات دریایی خلیج فارس را تهدید می‌کند، چیست؟ او این‌طور صحبتش را به پایان رساند: «متاسفانه قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای جلوگیری از صدمه به زیست دریایی وجود ندارد و قوانین اگر هم هست، اجرایی نمی‌شود و باید بگویم متاسفانه به علت روش‌های اشتباه صید مانند تورهای زیرآبی و تورهای محاصره‌ای و همچنین صید ترال( پهن کردن تورهای صنعتی کف دریا) که باعث می‌شود هر موجود دریایی از جمله مرجان‌ها که نقش مهمی در چرخه زیستی خلیج فارس دارند و حتی موجودات بسیار ریز دریایی که هیچ مصرفی هم ندارند، از کف دریا جمع شوند و به مرور زیستگاه‌های آن‌ها از بین برود. بسیاری از موجودات و ماهی‌های خلیج فارس به همین علت، نابود شده‌اند و اگر تا چند سال آینده مسئولان محترم ذی‌ربط در شیلات و دریابانی تدابیر جدی و محکمی برای جلوگیری از این غارتگران محیط زیست نداشته باشند به زودی متاسفانه شاهد انقراض گونه‌های ارزشمند جانوری خواهیم بود. علاوه بر این آلاینده‌های زیست‌محیطی و یا نفتی که ممکن است از نفتکش‌ها داخل دریا ریخته شود هم می‌تواند آسیب‌های جدی به محیط زیست بزند.»